ISSN: 1305-3876
Dil: Türkçe
Hakkında: Özel sayılar şeklinde yayınlanır.
|
|
|
Farmakokinetik Ve Toksikokinetikte P-glikoprotein’in Rolü
Dr. Y. Cem KAPLAN,a Dr. Ayşe GELALa
aFarmakoloji AD, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, İZMİR
P-glikoprotein (P-gp), birçok ilacın transportunu gerçekleştiren ATP bağımlı bir transmembran proteinidir. Tümör hücrelerinde eksprese olmasının ve çoklu ilaç rezistansında rol oynamasının yanı sıra karaciğer, böbrek, ince bağırsak, kolon, beyin, kalp, periferal sinirler, plasenta, adrenal bezler ve testis gibi normal dokularda da bulunduğu gösterilmiştir. Ayrıca kan-beyin ve kan-testis bariyeri gibi kan-doku bariyerlerinde de bulunmaktadır. Özellikle ince bağırsak, santral sinir sistemi, karaciğer ve böbrek gibi ilaç emilimi, dağılımı ve atılımında rol oynayan dokularda yüksek oranda eksprese edilmesi P-gp’in substratı olan ilaçların farmakokinetiğinde-toksikokinetiğinde kritik bir rol oynayabilme özelliği kazandırmaktadır. Aralarında çeşitli antineoplastikler, HIV proteaz inhibitörleri, immünsupresanlar, kardiyovasküler sistem ilaçları ve antimikrobiyal ilaçlar gibi klinik pratikte sıkça kullanılan ilaçların da bulunduğu birçok ilaç molekülü P-gp substratı olma özelliği göstermektedir. Günlük aldığımız gıdaların bileşenleri ve çevresel olarak maruz kaldığımız ksenobiyotikler de P-gp substratı, aktivatörü ya da inhibitörü olabilmektedir. Bu bileşikler, P-gp’in dokulardaki aktivitesinde değişikliğe yol açabilmekte ve substratı olan ilaç ya da bileşenlerin farmakokinetik ve toksikokinetik parametrelerinde klinik açıdan önemli sonuçlara yol açabilecek değişiklikler (tedavi edici etkinliklerinde azalma veya toksik etkilerinde artış) meydana getirebilmektedir. P-gp’in yapısı ve işlevini daha ileri düzeyde inceleyecek çalışmalar hiç şüphesiz ilaçların farmakokinetiği ve toksikokinetiği hakkında daha fazla bilgi sahibi olmamızı sağlayacaktır. Yine bu çalışmalar belki de kanser tedavisindeki en önemli sorunlardan biri olan çoklu ilaç rezistansının aşılmasına önemli katkılar yapabilecek ve kanser dışı endikasyonlarda kullanılan ilaçların da tedavi edici etkililiklerini P-gp inhibisyonu yolu ile arttırabilecek yeni tedavi stratejilerinin geliştirilebilmesini mümkün kılacaktır.Anahtar Kelimeler: P-glikoprotein, MDR1, ABCB1, ilaç etkileşimiTurkiye Klinikleri J Surg Med Sci 2006, 2(46):33-38
|
|
|
|
|
